Α) Ανυπαίτια κωλύματα
Τα άρθρα 648, 652-655 του Α.Κ. αναφέρουν ότι ο μισθός καταβάλλεται εφόσον πραγματικά παρασχέθηκε εργασία από τον εργαζόμενο. Εξαίρεση αποτελούν τα ανυπαίτια κωλύματα, τα οποία αναφέρονται στα άρθρα 657-658 του Α.Κ. Τέτοια είναι η ασθένεια, το εργατικό ατύχημα, η εγκυμοσύνη, καθώς και ο αποκλεισμός του λόγω ανωτέρας βίας.
Σύμφωνα λοιπόν με τα άρθρα 657-658 του Α.Κ., ο εργαζόμενος, εφόσον συντρέχει κάποιος από τους λόγους που αναφέρθηκαν παραπάνω, μπορεί να απουσιάσει από την εργασία του και ταυτόχρονα διατηρεί την αξίωση προς είσπραξη του μισθού του για ορισμένο χρονικό διάστημα.
Β) Βραχεία ασθένεια
Μία από τις πιο συνηθισμένες αιτίες ανυπαιτίου κωλύματος είναι η βραχεία ασθένεια. Σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 5 του Ν. 2112/20, που προστέθηκε με το άρθρο 3 του Ν. 4558/30, βραχείας διάρκειας ασθένεια είναι:
| Χρόνος υπηρεσίας | Όριο βραχείας ασθένειας |
|---|---|
| Έως 4 χρόνια | 1 μήνας |
| Από 4 έως 10 χρόνια | 3 μήνες |
| Από 10 έως 15 χρόνια | 4 μήνες |
| Από 15 χρόνια και πάνω | 6 μήνες |
Σύμφωνα με την απόφαση του Αρείου Πάγου 288/66, δεν απαγορεύεται η καταγγελία της σύμβασης εργασίας κατά τη διάρκεια βραχείας ασθένειας, εφόσον βέβαια καταβληθεί η νόμιμη αποζημίωση από τον εργοδότη. Στην περίπτωση που η ασθένεια του εργαζομένου ξεπεράσει τα όρια της βραχείας ασθένειας, το θέμα της λύσης της σύμβασης εργασίας θα κριθεί από τα αρμόδια δικαστήρια.
Γ) Προϋποθέσεις ασθένειας
Για να υπαχθεί ένας εργαζόμενος στις διατάξεις περί ασθένειας, θα πρέπει οπωσδήποτε να τηρούνται δύο βασικές προϋποθέσεις:
- Ο εργαζόμενος να απασχολείται στην επιχείρηση πάνω από 10 ημέρες.
- Να έχει εξεταστεί και να του έχει χορηγηθεί αποδεικτικό ασθένειας από γιατρό του αρμόδιου ασφαλιστικού φορέα.
Στην περίπτωση που ο εργαζόμενος ασφαλίζεται για πρώτη φορά και δεν έχει τις προϋποθέσεις για ασφαλιστική κάλυψη, τότε για την απόδειξη της ασθένειάς του αρκεί η βεβαίωση από ιδιώτη γιατρό.
Δ) Αποδοχές ασθένειας
Ο εργαζόμενος κατά τη διάρκεια της ασθένειάς του διατηρεί αξίωση στον μισθό του ως εξής:
- Αν έχει συμπληρώσει στον εργοδότη του υπηρεσία μεγαλύτερη των δέκα ημερών αλλά μικρότερη του έτους, δικαιούται αποδοχές ενός δεκαπενθημέρου.
- Αν έχει συμπληρώσει υπηρεσία ενός έτους, δικαιούται αποδοχές ενός μηνός.
Η αξίωση αυτή (για δεκαπενθήμερο ή μήνα) αναφέρεται σε κάθε εργασιακό και όχι ημερολογιακό έτος.
Αν η ασθένεια του εργαζομένου διαρκέσει μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (από δεκαπενθήμερο ή μήνα), ο εργοδότης δεν υποχρεούται σε περαιτέρω καταβολή μισθού.
Ε) Ειδικά θέματα σχετικά με την ασθένεια μισθωτού
Σύμβαση ορισμένου χρόνου και σύμβαση ορισμένου έργου
Δεδομένου ότι αυτές οι συμβάσεις εξομοιώνονται με τη σύμβαση αορίστου χρόνου, ισχύουν τα παραπάνω για τους μισθωτούς γενικά.
Θέση του μισθωτού σε διαθεσιμότητα
Ο εργοδότης δικαιούται να θέτει τον μισθωτό σε διαθεσιμότητα και, όσο αυτή διαρκεί, να του καταβάλλει το μισό του μέσου όρου των αποδοχών του τελευταίου διμήνου. Σε περίπτωση ασθένειας του μισθωτού κατά το διάστημα αυτό, ο εργοδότης υποχρεούται να συμπληρώσει το επίδομα ασθένειας του ασφαλιστικού φορέα μέχρι το ύψος των μισών αποδοχών που δικαιούται ο μισθωτός.
Εκ περιτροπής εργασία
Οι αποδοχές των ημερών ασθένειας ή η συμπλήρωση του επιδόματος του ασφαλιστικού φορέα καταβάλλονται μόνο για τις ημέρες κατά τις οποίες ο μισθωτός θα πρόσφερε τις υπηρεσίες του, σύμφωνα με τη γραπτή συμφωνία εργοδότη – εργαζομένου.
Εργασία σε άλλον εργοδότη
Ο μισθωτός που, κατά τη διάρκεια της ασθένειάς του, απέχει από την εργασία του και προσφέρει τις υπηρεσίες του σε άλλον εργοδότη, από τον οποίο εισπράττει μισθό, δεν δικαιούται αποδοχές από τον κανονικό του εργοδότη. Επιπλέον, ο μισθωτός που προσποιείται ασθένεια για να εργαστεί αλλού όχι μόνο δεν δικαιούται αποδοχές, αλλά μπορεί να θεωρηθεί ότι έλυσε τη σύμβαση εργασίας με υπαιτιότητά του.
Ασθένεια κατά τη διάρκεια της άδειας
Η άδεια αναστέλλεται για όσο διάστημα διαρκεί η ασθένεια και συνεχίζεται μετά τη λήξη της.
Ασθένεια σε ημέρα αργίας
Ο ημερομίσθιος μισθωτός που απουσιάζει λόγω ασθένειας σε ημέρα υποχρεωτικής αργίας δικαιούται να λάβει το ημερομίσθιό του, από το οποίο αφαιρείται ό,τι λάβει από τον ασφαλιστικό φορέα για την ημέρα αυτή.
Ασθένεια σε ημέρα ανάπαυσης (ρεπό)
Αν η ασθένεια του μισθωτού συμπέσει, για μία έως τρεις ημέρες, με την ημέρα της εβδομαδιαίας ανάπαυσής του, του παρέχεται το δικαίωμα να αναπαυθεί την επόμενη της λήξης της ασθένειας ή άλλη ημέρα μέσα στην εβδομάδα.
Ασθένεια και Δώρα Χριστουγέννων – Πάσχα
Κατά τον υπολογισμό των Δώρων Χριστουγέννων και Πάσχα αφαιρούνται οι ημέρες για τις οποίες ο εργαζόμενος έλαβε επίδομα ασθένειας.
